भारतीय निवडणूक आयोग माहिती मराठी

शेअर करा

भारतीय निवडणूक आयोग माहिती मराठी :

लोकशाही मध्ये महत्वाची भूमिका बजावणाऱ्या संस्थांपैकी एक संस्था म्हणजे भारतीय निवडणूक आयोग (Election Commission of India). लोकशाही मूल्यांचे पालन करून आणि स्वतंत्रपणे निवडणूक व्यवस्थापन करणे  हे या संस्थेचे मुख्य काम आहे. देशपातळीवरील अथवा राज्य पातळीवरील निवडणूक प्रक्रिया पारदर्शकपणे पार पडणे, कोणताही अनुचित प्रकार होत असेल तर त्याला आला घालणे अशा अनेक जबाबदाऱ्या निवडणूक आयोगाकडे असतात. भारतीय निवडणूक आयोग माहिती मराठी मराठी मधून ….

1. स्थापना 

२५ जानेवारी १९५० रोजी भारतीय निवडणूक आयोगाची स्थापना केली गेली. राजकीय पक्ष नोंदणी, निवडणूक चिन्ह, पक्ष देणग्या हिशोब, निवडणूक जाहीर करणे आणि संबंधित विविध काम भारतीय निवडणूक आयोगाद्वारे केले जातात. भारतीय राज्यघटनेमध्ये निवडणूक आयोग संबंधित तरतुदी दिल्या आहेत (३२४ ते ३२९क). निवडणूक आयोग स्थापना दिवस हा राष्ट्रीय मतदार दिवस म्हणून साजरा केला जातो.

2. आयुक्त नेमणूक

भारतीय निवडणूक आयोगाचे मुख्य कार्यालय दिल्ली येथे आहे, मुख्यालयाचे प्रमुख म्हणजेच आयोगाचे मुख्य आयुक्त असतात. राष्ट्रपती हे मुख्य निवडणूक आयुक्तांची नेमणूक करतात तसेच सहाय्यक आयुक्तांची नेमणूक केली जाते. भारतातील सर्वोच संस्था म्हणून निवडणूक आयोगाची गणना केली जाते. यामुळे निवडणूक आयुक्त पद हे न्यायमूर्ती पद प्रमाणे असते.

निवडणूक आयोगाचे आयुक्त यांचा कार्यकाळ ६ वर्ष अथवा वयवर्षे ६५ जे आधी पूर्ण होईल ते ग्राह्य धरले जाते. कार्यकाळ संपण्याआधी पदमुक्त व्हायचे असेल तर, राष्ट्रपती यांच्या कडे राजीनामा सुपूर्द करण्यात येतो. तसेच कायदयानुसार राष्ट्रपती हे आयुक्तांना पदमुक्त करू शकतात (अपवादात्मक परिस्थिती मध्ये). 

3. राज्य निवडणूक आयोग 

महाराष्ट्र निवडणूक आयोगाची स्थापना २६ एप्रिल १९९४ मध्ये करण्यात आली. राज्यातील स्थानिक स्वराज्य संस्था जिल्हापरिषद, पंचायत समिती, ग्रामपंचायत, महानगरपालिका, नगरपालिका, नगर पंचायत  यांच्या निवडणूक घेण्याची संविधानिक जबाबदारी राज्य निवडणूक आयोगाकडे आहे. 

केंद्रीय निवडणूक आयोग मुख्य आयुक्त द्वारे नियंत्रित केला जातो तसे राज्यात मुख्य निवडणूक अधिकारी द्वारे निवडणूक नियंत्रित केल्या जातात. मुख्य निवडणूक अधिकारी याना जिल्हाधिकारी, तहसीलदार निवडणूक प्रक्रियेमध्ये मदत करतात.

4. यंत्रणा 

निवडणुक कार्यक्रम जाहीर करण्यात आल्यानंतर निवडणूक व्यवस्थापन करण्यासाठी एक यंत्रणा उभी केली जाते. राज्य निवडणूक आयोगाद्वारे यंत्रणा आखली जाते. या मध्ये शासकीय सेवेमध्ये असणारे कर्मचारी आणि अधिकारी नेमले जातात. अनुभव आणि पदाच्या दर्जाप्रमाणे काम सोपवण्यात येते. निवडणूक संपल्यानंतर सर्व कर्मचारी पूर्वपदावर काम करण्यास जातात.

राज्य निवडणूक आयोग आणि केंद्रीय निवडणूक आयोग या दोन्ही यंत्रणा लोकशाही साठी अत्यंत महत्वाच्या आहेत. कोणत्याही दबावाशिवाय आणि स्वायत्तपणे कार्य करणे हि मोठी जबाबदारी यांच्यावर असते. निवडणूक प्रक्रियेमध्ये अनुचित प्रकार घडू न देणे, मतदान केंद्रावर लक्ष ठेवणे, कायद्यानुसार कार्यवाही करणे  या बाबी महत्वाच्या असतात. (भारतीय निवडणूक आयोग माहिती मराठी)


अलीकडील लेख :

  • जगातील सर्वात श्रीमंत देश. जगातील 5 सर्वात श्रीमंत देशाबद्दल माहिती.
    जगातील सर्वात श्रीमंत देश  आज जर आपण जगातील सर्वात श्रीमंत देश कोणता? आणि ते कशामुळे श्रीमंत आहेत हे पाहावयास गेले तर आपल्याला जगातील सर्वात श्रीमंत देशांमध्ये पहिल्या क्रमांकावर कतार ह्या देशाचे नाव दिसुन येते. त्यानंतर क्झमबर्ग, सिंगापुर, ब्रुनुई, आयलँर्ड, नार्वे, कुवैत, यूएई, स्वीझलँड आणि मग दहाव्या क्रमांकावर हाँगकाँग ह्या देशाचे नाव असलेले आपणास दिसून येते.  … Read more
  • नागपंचमी सणाविषयी माहिती
    नागपंचमी सणाविषयी माहिती नागपंचमी हा एक असा सण तसेच उत्सव आहे. जो संपुर्ण भारतात मोठया उत्साहाने,आनंदाने आणि जल्लोषात साजरा केला जात असतो.नागपंचमी ही सर्वसाधारणपणे श्रावण महिण्याच्या शुक्ल पक्षातील पाचव्या दिवशी सर्वत्र साजरी केली जाते. हा एक असा दिवस आहे ज्या दिवशी सर्व स्त्रिया एकत्र येतात आणि नागदेवताची पुजा,अर्चना करतात. सोबतच त्यांचा आशिर्वाद देखील घेत असतात. … Read more
  • लोकसभा आणि राज्यसभा फरक
    लोकसभा आणि राज्यसभा फरक आपल्या भारतीय संविधानात संसदेचे दोन सदन आहेत एक लोकसभा आणि दुसरी राज्यसभा.लोकसभेला आपण लोकांचे घर असे संबोधत असतो. कारण यात सर्वसामान्य जनतेचा समावेश असतो आणि राज्यसभेला संसदेचे वरचे गृह असे म्हणतात. आज आपण ह्याच दोन महत्वाच्या विषयावर आजच्या लेखातुन जाणून घेणार आहोत की लोकसभा आणि राज्यसभा म्हणजे काय असते? लोकसभा आणि … Read more
  • कलौंजी म्हणजे काय? Kalonji Meaning in Marathi.
    Kalonji Meaning in Marathi आपल्या स्वयंपाकघरात असे अनेक पदार्थ असतात ज्यांचा उपयोग आपण फक्त निरनिराळी व्यंजन तयार करण्यासाठी तसेच त्यातील चविष्ठतेत वाढ होण्यासाठी न करता त्याचा वापर आपण औषध म्हणुन देखील आपल्या दैनंदिन जीवणात करत असतो. आजच्या लेखात आपण अशाच एका महत्वाच्या धान्य/पदार्थाविषयी जाणुन घेणार आहोत ज्याचे नाव कलौंजी असे आहे आणि ज्याला मराठीत काळे … Read more
  • दात दुखीवर घरगुती उपाय आणि दात दुखीची कारणे
    दात दुखीवर घरगुती उपाय आणि दात दुखीची कारणे: आज पाहायला गेले तर वयस्कर व्यक्तींपासुन तरुण-तरुणींना देखील दात दुखीची गंभीर समस्या उद्भवत असताना आपणास दिसुन येते आहे.दातांना किड लागणे,दातांमध्ये अन्नाचे कण अडकणे,व्यवस्थित दात न घासणे अशी खुप दातदुखीची कारणे आपल्याला पाहावयास मिळतात. तसेच दातदुखी ही एक अशी समस्या आहे जी कधीही आणि कोणालाही जाणवते. रात्री अपरात्री … Read more

Leave a Comment

error: Content is protected !!